Rim, ljeto 1960. Stari grad na sedam brežuljaka, vrela italijanska noć, i na travnjaku na kojem se sve odlučuje, ekipa u plavom koja igra kao da je slala poruku budućim generacijama. Kada je zvižduk odjeknuo u finalu, Jugoslavija je bila olimpijski šampion u fudbalu. Zlato. Prvo veliko fudbalsko zlato jedne mlade države na najvećoj sceni.
Za one koji su to gledali, ili slušali, jer se fudbal tada pratio i preko radija, to je bio dan koji se pamtio kao svadba: pričalo se o njemu godinama, i kroz priču je postao veći od stvarnosti. A stvarnost je bila: olimpijski šampioni, sa ekipom koja je imala i klasu i karakter.
Put do zlata: od grupa do finala
Na putu do finala ekipa je morala sve da uradi kako treba: grupna takmičenja, eliminatorne borbe, protivnici iz svih dijelova svijeta, i ona čuvena disciplina koja je bila zaštitni znak naše škole. Fudbal se tada igrao pameću, trčanjem i timom: svako je znao svoj posao, i zbog toga je sve radilo.
A onda finale. Protivnik je bila Danska, ekipa koja je tada bila pravi evropski faktor. Ali naši su odradili svoje: gol za golom, kontrola, strpljenje, i pobjeda koja je okrunila sve. Kada je lopta završila u mreži posljednji put, znalo se: himna koja će zasvirati, biće naša.
Generacija pionera slave
U toj ekipi igrali su ljudi čija su imena kasnije postala udžbenik: Milan Galić, jedan od najboljih strijelaca tog turnira, i ekipa oko njega koja je znala sve o igri i o sebi. Za njih se kasnije govorilo da su „prvi otvorili vrata”, jer sve što je došlo poslije, na velikim takmičenjima, imalo je u sebi dio tog rimskog zlata.
I zato se ta pobjeda ne pamti samo kao rezultat: ona se pamti kao početak. Početak jedne čitave epohe u kojoj smo fudbal, košarku, rukomet, vaterpolo, sve što se igralo loptom ili znojem, znali nositi na vrh svijeta.
Da li ste znali? Na olimpijskom turniru u Rimu 1960. Jugoslavija je osvojila zlato bez izgubljene utakmice, a naše fudbalere su već tada znala sva velika imena Evrope, zahvaljujući i ranijim uspjesima na prethodnim igrama.
Uz koje trenutke pamtim Rim 1960
O tim danima pričaju stariji, a slike su uvijek iste:
- radio u sredini stola, i cijela familija oko njega;
- komšiluk koji se skuplja u jednoj kući, „kod onog s boljim prijemom”;
- gol koji se čuje kroz otvoren prozor i cijelo dvorište;
- novine od sutradan s velikim naslovom, koje su se čuvale za uspomenu;
- ponos koji se nosio sedmicama, kao odijelo za praznik.
Bili su to dani kada se sportska pobjeda osjećala kao lična, jer se znalo: to su naši.
Zlato koje je otvorilo epohu
Sve velike priče koje su uslijedile, od Mundijala do Barija, od košarke do rukometa, imale su u svojoj prvoj rečenici ono rimsko ljeto 1960. Za nas koji volimo da se sjećamo, to zlato je podsjetnik: da sve počinje negdje, i da su naša počela bila, zlatna.
A kada se danas negdje pusti stara snimka ili vidi fotografija te ekipe, stariji će reći: „To su oni iz Rima.” I to, zapravo, kaže sve.
A šta vama znači to zlato iz Rima? Da li su vam stariji pričali o toj generaciji?
Pročitajte i: Crvena zvezda, Bari 1991 · Mundijal 1990 · Zlatna generacija košarke
